Wat is phishing? Phishing is een truc waarbij criminelen je via een nepbericht naar een nepsite lokken, zodat je zelf je inloggegevens of bankgegevens invult. Ze “hengelen” naar je gegevens, vandaar de naam. En ze worden er steeds beter in.
De Nigeriaanse prins is met pensioen
Weet je ze nog, die mails vol spelfouten van een Nigeriaanse prins die je miljoenen wilde geven? Daar trapte bijna niemand in. Die tijden zijn voorbij.
De berichten van nu zien eruit alsof ze zo van je bank, de Belastingdienst of een pakketbezorger komen. Het logo klopt. De toon klopt. En er zit altijd een reden in om snel te reageren. Je rekening wordt geblokkeerd, je pakketje kon niet worden bezorgd of je hebt een prijs gewonnen.
Voor je kind is dat extra lastig. Het kent die afzenders vaak niet eens. En een appje of een DM leest het tussen alle andere berichten door, in een paar seconden. Bovendien heeft je kind misschien nog geen bankapp, maar wel een game-account, Whatsapp of een mailadres. Ook die zijn voor criminelen geld waard.
Zo komt phishing binnen
Het doel is altijd hetzelfde: jouw gegevens of inlogcodes. De weg ernaartoe verschilt.
- Mail. Een brief die er precies uitziet als die van je bank, met een link of een bijlage. Dit is de klassieke phishing.
- Sms of app. “Klik hier om je bezorging te bevestigen.” Dit heet smishing. Juist pakketberichten werken goed, want wie verwacht er nou geen pakketje?
- Social media. Een DM op TikTok of Instagram met een winactie, tips om snel rijk te worden, of een formulier dat je even moet invullen.
- Games. Gratis V-bucks of Robux, als je even inlogt op een speciale site. Daarna is het account van je kind van iemand anders. Deze truc is speciaal op kinderen gericht.
- Telefoon. Iemand belt, zegt dat hij van de bank is en wil “even je gegevens controleren”. Dit heet vishing. Die beller weet soms al best veel over je, via social media. Dat zegt nog niets over of hij te vertrouwen is.
- Marktplaats of Vinted. Je kind verkoopt iets en krijgt een betaalverzoekje van 1 cent om de verkoop “definitief te maken”. De link leidt naar een nepsite.
Een appje van iemand die zich voordoet als je kind of je beste vriendin? Dat is weer een andere truc. Lees er alles over in mijn blog over WhatsApp-fraude.
De gouden regel
Hoe echt het bericht er ook uitziet, deze regel klopt altijd:
“Geen bank, geen bedrijf en geen politie vraagt ooit via een link of een telefoontje om je gegevens.”
Niet via de mail, niet via sms, niet via de telefoon. Ook niet als het “voor je eigen veiligheid” is. Ironisch genoeg is dat juist een smoes die criminelen graag gebruiken.
Twijfel? Zo check je het
Leer je kind deze stappen. Ze werken bij elk bericht.
- Klik niet. Geen link, geen bijlage, geen plaatje. Eerst nadenken.
- Kijk naar de afzender. In het mailadres of telefoonnummer zit vaak een klein foutje. Op een telefoon zie je dat minder snel, dus kijk extra goed.
- Bel zelf. Twijfel je of een bericht echt van de bank is? Bel de bank op het nummer dat je zelf opzoekt. Niet op het nummer uit het bericht.
- Reageer nooit op het bericht zelf. Ook niet om te vragen of het echt is.
- Laat het aan je ouders zien. Samen kijken is altijd goed. Twee paar ogen zien meer dan één.
Houd daarnaast de telefoon en laptop up-to-date. Updates dichten vaak lekken waar criminelen gebruik van maken. Saai, maar het helpt écht.
Hetzelfde geldt voor nepsites waar je iets koopt. Hoe je die herkent, lees je in mijn blog over een nepwebshop herkennen.
Probeer dit vanavond Pak samen jullie telefoons en zoek in de mail of de sms naar een verdacht bericht. Grote kans dat je er een vindt. Wijs samen aan wat er niet klopt. Zo leert je kind het herkennen, zonder dat er iets op het spel staat.
Gaat het toch mis?
Heeft je kind op een link geklikt en iets ingevuld? Bel dan meteen de bank. Die kan de rekening blokkeren, zodat er niets meer van af kan. Doe daarna aangifte bij de politie. Hoe sneller jullie handelen, hoe groter de kans dat de schade meevalt.
En maak er thuis geen drama van. Deze berichten zijn zo goed gemaakt dat ook volwassenen erin trappen. Een kind dat meteen naar je toe komt, heeft het juist heel goed gedaan.
Phishing is maar één truc. Aan welke drie signalen je kind álle geldcriminelen herkent, lees je in mijn blog over je kind beschermen tegen geldcriminelen.
Gratis download: Pas op de boeven Phishing, geldezels, nepwebshops en WhatsApp-fraude: alle trucs op een rij, met per truc wat je thuis kunt doen. Speciaal voor ouders van kinderen in groep 8 en de brugklas. Download Pas op de boeven
Je kind hoeft niet elke truc uit zijn hoofd te kennen. Eén regel en één afspraak zijn genoeg: niemand vraagt via een link om je gegevens, en bij twijfel kom je even naar mij.
