Wat is WhatsApp-fraude? Bij WhatsApp-fraude doet een crimineel zich via een appje voor als iemand die je kent, en vraagt om snel geld over te maken. Meestal met een smoes over een nieuwe telefoon of een nieuw nummer. Het heet ook wel vriend-in-noodfraude.
Hoi pap, zei het appje tegen mijn zoon
Mijn zoon was zeventien toen hij een appje kreeg: “Hoi pap, wil je dit voor mij betalen?” Tja. Dan weet je meteen dat het niet klopt. We hebben er thuis hartelijk om gelachen.
Maar eerlijk is eerlijk: dit keer schoten ze mis. Vaak schieten ze raak. Want zo’n appje werkt juist omdat het zo geloofwaardig is. Je kind, je zus, je beste vriendin. Nieuwe telefoon, tijdelijk nummer, en “oh, kun je even snel wat geld voorschieten?” De foto klopt. De naam klopt. Alleen het nummer is nieuw.
“Dit keer schoten ze mis. Maar vaak schieten ze gewoon raak.”
Waarom het zo echt voelt
Criminelen doen goed vooronderzoek, via social media. Ze weten wie er in je gezin zit, wat jullie leuk vinden en welke woorden je kind gebruikt.
Stel, je kind krijgt een appje van zijn “broer”. Hij moet nú 150 euro overmaken, anders mist hij de kaartjes voor dat gave festival. Klinkt als je broer. Voelt als je broer. En voor je het weet, is het geld weg.
Het werkt twee kanten op. Je kind kan zo’n appje krijgen. Maar jij kunt ook een appje krijgen van iemand die zich voordoet als je kind. Daarom is dit een onderwerp voor het hele gezin, niet alleen voor je puber. Neem opa en oma gerust mee. Die krijgen deze appjes ook.
Wat helpt: deel niet alles openbaar. Zet het account van je kind op privé, en praat samen over wat je wel en niet online zet. Hoe minder een crimineel over jullie gezin kan vinden, hoe minder geloofwaardig zijn appje wordt. Niet om je kind bang te maken. Wel om het lastiger te maken voor wie mee wil kijken.
Deze signalen moeten alarmbellen laten rinkelen
- Een nieuw nummer. “Mijn telefoon is kapot, dit is mijn tijdelijke nummer.” Het klassieke begin.
- Haast. Het moet nú. Vandaag nog. Anders gaat er iets mis.
- Een betaalverzoek of een rekeningnummer. Vaak een flink bedrag, en een rekening op een naam die je niet kent.
- Geen antwoord op vragen. Vraag je iets wat alleen die persoon weet? Dan wordt het opeens stil, of draait het eromheen.
- Niet kunnen bellen. “Mijn microfoon doet het niet.” “Ik zit in de les.” Altijd een reden waarom bellen niet kan.
Bel altijd even terug
Twijfel je? Bel de persoon op het nummer dat je al kende. Niet op het nieuwe nummer. Een echte zus of een echte zoon neemt gewoon op, of belt je straks terug. Een crimineel niet.
Leer je kind ook dit: je hoeft nooit meteen te betalen. Ook niet als iemand zegt dat het dringend is. Juist dan niet.
Spreek een gezinswachtwoord af
Dit is mijn favoriete tip, en hij is zó simpel. Spreek met je gezin een wachtwoord af. Een woord dat alleen jullie kennen. Stuur je elkaar een betaalverzoek of een Tikkie? Zet het wachtwoord dan altijd in de omschrijving.
Staat het er niet in? Dan betaal je niet, en bel je eerst even. Zo weten jullie altijd zeker dat het echt is. En het is ook nog leuk om samen te bedenken.
Probeer dit vanavond Bedenk aan tafel samen jullie gezinswachtwoord. Iets grappigs mag, als het maar niet op social media te vinden is. Dus niet de naam van de hond. Spreek af: geen wachtwoord, geen betaling.
Gaat het toch mis?
Is er al geld overgemaakt? Bel dan meteen de bank. Hoe sneller, hoe groter de kans dat er nog iets te doen is. Maak screenshots van de appjes en doe aangifte bij de politie.
En vertel het ook aan de persoon voor wie de crimineel zich uitgaf. Die kan zijn vrienden en familie waarschuwen, want vaak krijgen meer mensen hetzelfde appje.
WhatsApp-fraude lijkt op phishing, maar werkt anders. Bij phishing lok je iemand naar een nepsite. Hoe dat zit, lees je in mijn blog over phishing. En aan welke drie signalen je kind álle geldcriminelen herkent, lees je in mijn blog over je kind beschermen tegen geldcriminelen.
Gratis download: Pas op de boeven WhatsApp-fraude, phishing, geldezels en nepwebshops: alle trucs op een rij, met per truc wat je thuis kunt doen. Speciaal voor ouders van kinderen in groep 8 en de brugklas. Download Pas op de boeven
Bij ons thuis is “Hoi pap” inmiddels een grapje geworden. Zorg dat het bij jullie ook bij een grapje blijft. Een wachtwoord en één keer terugbellen, meer is het niet.
